Varikosel, erkeklerin yaklaşık üçte birinde görülen oldukça sık bir damar problemi olmakla beraber her zaman tedavi gerektirmemektedir. Varikosel genellikle çocuk istemi sonrası gebelik elde edemeyen çiftlerin araştırılmaları sonrasında tanı alır ancak özel durumlarda kişi kendisi de varikosele bağlı şikayetler ile doktora başvurabilir. Varikosel belirtileri kişiden kişiye değişmekle beraber farklılık gösterebilir. Ağrı bunların içerisinde en sık gördüğümüz bulgulardandır. Kozmetik olarak testiste şişlik veya görüntü farklılığı tespit edilmesi de özellikle genç erkeklerin doktora başvuru nedenlerinin arasında yer alır.
Varikosel testiste bulunan kirli kanı uzaklaştıran toplardamarların genişlemesi yani varisleşmesi demektir. Normalde çok geniş olmayan bu damarlar varikosel ile beraber genişler varisli damarlar haline gelir. Aynı zamanda bu damarlar kirli kanı sol tarafta böbrek damarlarına sağ tarafta da ana toplar damara ulaştırır. Varikosel çoğunlukla sol tarafta görülür ve oluşan varikosel ile beraber damarların kapak yapısı bozulacağı için sol böbrekteki kirli kan olmaması gerektiği halde testise geri kaçar. Renkli ultrason (doppler) ile tespit edilen bu bulguya reflü adı veriyoruz.
Varikoselin en sık görülen belirtileri nelerdir?
Varikosel belirtileri içerisinde en sık gördüklerimizden birisi ağrıdır. Sıklıkla sol tarafta görülen varikoselin sol testis üzerinde ağrı yapması özellikle gün içerisinde aktivite, spor, yorgunluk sonrası ortaya çıkar. Varikosel ağrısı her zaman çok şiddetli ve rahatsız edici bir ağrı olmayabilir. Bazen hastalar bunu testis üzerinde bir rahatsızlık hissi olarak tanımlar. Testiste ağrı sadece varikosele bağlı olarak karşımıza çıkmayabilir. Bunu yapan çok sayıda farklı problem olabilir. Ancak doktor muayenesi ile beraber problemin ne olduğu çok hızlı bir şekilde ortaya çıkar.
Günümüzde genellikle testiste ağrı hisseden kişiler bunu internet üzerinden aradıkları için karşılarına öncelikle varikosel çıkmaktadır. Varikosel nedir diye yapılan araştırmalar sonrasında kişi ağrının nedeninin varikosel olduğuna ikna olur ve kendi tanısını koyarak doktora başvurur ancak unutulamaması gereken testiste ağrı durumlarında bunun her zaman varikosel ağrısı olmayabileceği ve farklı nedenlere bağlı da ağrı olabileceğidir. Testislerde ağrı ve rahatsızlık hissi bazen çok büyük bir problemlere yol açmamakla beraber bazen de günlük hayatı olumsuz etkiler ve kişiyi günlük aktivitelerden ve sosyal hayatından ayırır. Bu durumlarda varikosel biraz daha önemli bir hale gelir.
Varikosel ağrısı nasıl bir ağrıdır ve ne zaman artar?
Sıklıkla sol tarafta görülen varikosel, yine ağrısını da bu tarafta yapar. Ağrısız varikosel görülebilir ve her zaman varikosel hastaları ağrıdan şikayetçi olmaz, hatta varikosel muayenesi sonrası varikoseli olduğu söylendiğinde hastaların bir kısmı ağrısının olmadığını bu nedenle nasıl varikosel olabileceğini merak eder. Varikosel her zaman ağrı ile ortaya çıkmaz.
Varikosel ağrısı bazen çok şiddetli olabilmekle beraber bazen de sadece gün içerisinde belli saatlerde kişinin hissettiği rahatsızlık hissi olarak karşımıza çıkar. Bu bir varis ağrısı olduğu için genel varis durumlarında olduğu gibi ayakta durulduğunda, yorulduğunda, spor yapıldığında kısacası aktivite ile beraber artar ve genelde kişi istirahat ettiğinde ağrının azaldığını söyler.
Varikosel teşhisi muayene ile olur. Ayakta yapılan doktor muayenesinde varikoselin olduğu ortaya koyulur, varikosel dereceleri bu şekilde anlaşılır. Genellikle 1 ile 4 arasında derecelendirilen varikoselde kişi ıkınmadan büyük bir şekilde gözle görülen varikosel 3. ve 4. Derece varikosel olarak adlandırılır.
Her varikosel belirti verir mi? (Asemptomatik Varikosel)
Varikosel çok sık görülen bir problem olduğundan dolayı genellikle belirti vermez. Genellikle varikosel hastaları bize çocuk sahibi olamadıkları için gelebilirler. Erkeklerde varikosel sık görüldüğü için doktor muayenesinde ortaya çıkan varikosel her zaman tedavi gerekliliği göstermeyebilir. Varikoselin belirti vermemesi bir problem olmadığını göstermez en önemli belirtisi görüntü bozukluğu, ağrı ve şişlik olmakla beraber eğer sperm kalitesini etkilemiş ise sperm sayısında, kalitesinde ve hareketinde oluşan bozukluklar ile kişi infertil hale gelebilir. Sıklıkla sol tarafta görüldüğünü söylemiştik. Sol varikosel belirtileri kişinin kendi fark ettiği şişlik ve ağrıdır.
Varikosel belirtileri kısırlığa (infertilite) işaret eder mi?
Varikoselin vücut üzerindeki en ciddi etkisi sperm fonksiyonlarını, kalitesini ve sayısını bozmasıdır. İlerleyen aşamalarda erkeklerde hormonal yapıyı da etkileyebildiğini biliyoruz. Varikoselin tek başına kısırlığa yani infertiliteye neden olabildiğini biliyoruz ve erken dönemde fark edilen ve müdahale edilen varikosellerden sonra sperm fonksiyonlarında düzelme ve gebelik karşımıza çıkabiliyor.
Varikoselle kısırlık erkekler arasında oldukça yaygın olarak görülen ve araştırılan bir konudur. Bu nedenle çocuk sahibi olamayan çiftlerde eğer bunun nedeni sperm fonksiyonları, kalitesi ve sayısı ise erkekte varikosel olma ihtimali hiç de az değildir. Genellikle hastalar varikosel nasıl anlaşılır konusunu sıklıkla merak ederler ve bunun için çok komplike incelemeler yapılacağını düşünürler. Aslında varikosel temelde doktor muayenesi ile anlaşılır. Reflü dediğimiz böbreklerden kan kaçışına ise renkli ultrason ile tanı konulur.
Belirtiler fark edildiğinde ne yapılmalı? (tanı süreci)
Varikosel belirtileri kişi tarafından fark edildikten sonra zaman kaybedilmeden doktor muayenesine gidilmesi gerekir. Testislerde şişlik, doktora varikosel nedeni ile gelen hastalarda sıklıkla karşımıza çıkan bir durumdur. Ancak daha öncede söylediğimiz gibi unutulmaması gereken en önemli konu testislerde şişlik olması her zaman varikoseli gerektirmez. Ortada başka bir problem olup olmadığı doktor muayenesi tarafından anlaşılır.
Varikosel belirtileri nelerdir diye internette yapılan araştırmalar sonrasında kişinin karşısına genellikle şişlik, ağrı, kısırlık, kozmetik problemler gibi belirtiler çıkar ancak varikosel hiçbir belirti yapmadan da gelişebilir. Belirtiler fark edildiğinde doktor muayenesi en önemli aşamadır. Fizik muayene doktorun ayakta duran hastaya yaptığı bir testis muayenesidir. Bu muayene, ağrılı rahatsız edici bir süreç değildir.
Kısa süren testislerde bir problem olup olmadığını anlayan ve testisin üzerinde bulunan damar yapılarındaki varikoseli tespit etmeye yarayan bir muayene yöntemidir. Doktor yaptığı fizik muayene ile varikosel teşhisini koyduğunda bunun derecesini de yorumlar. En düşük 1 en yüksek 4 olmak üzere varikosel teşhisini koyar. Damarlarda meydana gelen yapı bozukluğu nedeni ile yukarıdan testislere doğru olabilecek kirli kan kaçışını yani reflüyü görmek ve damar genişliklerini ölçme açısından da doppler ultrasonografi istemini yapar.
Bu inceleme radyoloji doktorları tarafından yapılmalıdır. Testis torbasında damar genişlemesi görüntü olarak da kişinin fark edebildiği ve rahatsız olabildiği bir durumdur. Hastalarımız sıklıkla varikosel düzeltilse bile testis sarkması devam ediyor diye tekrar kontrole gelebilirler. Testis sarkması bütün bu süreçten farklı bir durumdur ve her zaman patolojik yani kötü bir durum değildir. Sol testis anatomik olarak sağ testisten biraz daha aşağıda durur ve bunun böyle görülmesi normaldir. Testisler kişinin anatomik özellikleri gereği biraz daha aşağıda durabilir. Bu çok rahatsız ettiğinde veya probleme neden olduğunda bu açıdan da değerlendirilebilir.
Varikosel belirtileri yaşam kalitesini nasıl etkiler?
Her zaman belirti vermeyen bir hastalık olan varikosel yaşam kalitesini sıklıkla ağrı, testislerde bir rahatsızlık hissiyle etkiler. Eğer kişi varikosele bağlı bir ağrı duyuyorsa bu ağrı bacak iç kısmını da vurabilir. Varikosel ağrıları gün içerisinde ayakta durma ve aktivite ile beraber artabilir bunun nedeni damarların içinin kan ile dolmasıdır. Testis torbasında görülen şişlik ve damarlanma bazen hastaları rahatsız edebilir.
Kozmetik olarak varikoselden rahatsız olup doktora gelmek çok daha nadir bir durum olmakla beraber bizim ağrı ve infertilite dışındaki üçüncü ameliyat gerekliliğimizi oluşturur. Testisler arasında boyut farkı varikoselin etkilerinden biridir ve sol tarafta varikosel varsa zamanla sol testisin sağa göre daha küçük olmasına ve boyut farkını ortaya çıkarır. Varikoselin testis üzerindeki etkileri farklı olmakla beraber sıcaklık artışı ve terleme hissi olarak hastalar tarafından ifade edilen etkisi önemlidir.
Varikosel testis üzerinde bir kan göllenmesi yapacağı için testisin ısısını olması gerekenden daha yukarıya çeker. Isı artışı testislerde sperm yapımını ve kalitesini olumsuz yönde etkileyecektir. Bu da varikoselin infertilite yani kısırlık yapma mekanizmalarından biridir.
Sıkça Sorulan Sorular
Varikoselin ilk belirtisi nedir?
Varikosel hiçbir belirti vermeden ortaya çıkabileceği gibi eğer kişi bir belirti ile doktora gidecekse ağrı en sık gördüğümüz şikayeti oluşturur ancak ağrı yok varikosel yok anlamına gelmez. Çoğunlukla varikosel ağrısız olarak tanı konulur. Bazen testis üzerinde oluşabilecek şişlikler ve görüntü bozuklukları da belirti olarak karşımıza çıkabilir.
Varikosel ağrısı tam olarak nereye vurur?
Varikosel sıklıkla sol testiste görülür ama her iki testiste de olabileceğini biliyoruz. Varikosel ağrısı testiste bir rahatsızlık hissi yapabileceği gibi testisin üst kısmından böbreklere doğru ilerleyen bir ağrı veya yine bacak iç kısmına vuran bir ağrı yapabilir. Kişi genellikle bir rahatsızlık hissinden bahseder ve tam olarak ağrının yerini gösteremez.
Varikosel sadece sol testiste mi olur?
Varikoselin damar yapısı nedeniyle sol tarafta olma ihtimali çok yüksektir. Tek taraflı olacak ise genellikle sol testiste görülen varikosel nadirde olsa her iki testiste de hastalık oluşturabilir. Varikosel sadece sol testiste görülmez ancak sıklıkla sol tarafta görülür.
Varikosel nasıl anlaşılır?
Varikosel doktor muayenesi ile tanı konulan bir durumdur. Doktor varikosel tansını koyduktan sonra derecesini belirler ve doppler ultrason yani renkli ultrason ile reflü olup olmadığını ve damar genişliklerini kontrol eder.
Varikosel kısırlık yapar mı?
Varikosel erkeklerdeki en sık görülen düzeltilebilir infertilite yani kısırlık nedenidir. Sperm fonksiyonlarını, sayısını ve hareketini etkileyerek erkeklerde kısırlığa neden olabilir.
Her varikosel belirti gösterir mi?
Hayır her varikosel belirti göstermez hatta varikoselin belirtisiz olarak tanı konulma ihtimali daha yüksektir. Çok sık görülen varikosel hastalığında her zaman tedavi gerekliliği yoktur.
Varikosel ilerleyici bir hastalık mıdır?
Varikosel hiçbir ilerleme göstermeden yıllarca kalabileceği gibi damarsal bir problem olduğu için yıllar içerisinde ilerleme de gösterebilir. Bu kişinin yaşına, fiziksel aktivite ve yaşam tarzına göre değişebilir.
Varikosel belirtileri için hangi doktora gidilir?
Varikosel, tanı ve tedavi açısından üroloji uzmanları tarafından incelenen bir hastalık grubudur.
Ağrısız varikosel tehlikeli midir?
Varikoselin en önemli tehlikesi sperm fonksiyonları üzerine olan etkisiyle beraber kişide infertilite yani kısırlığa neden olabilmesidir. Bu nedenle ağrısız varikosel tehlikelidir diyemeyiz ancak ağrı olmadığı halde spermlerin olumsuz yönde etkilenmesi olabilir.
Varikosel cinsel hayatı etkiler mi?
Varikoselin ilerleyen dönemlerde hormon değerleri üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini biliyoruz. Hem bu etkileri hem de ağrı nedeniyle kişinin cinsel hayatını etkileyebilir.
Varikosel belirtileri ne zaman ortaya çıkar?
Varikosel her zaman belirti veren bir hastalık olmamakla beraber, çok küçük bir varikosel ciddi ağrılara neden olabileceği gibi büyük kozmetik problem oluşturabilecek kadar şiddetli varikoseller hiçbir ağrı yapmayabilir. Bu nedenle varikoselin belirtilerinin ortaya çıkma zamanı hakkında kesin bir şey söylenemez.
Spor yapmak varikosel belirtilerini arttırır mı?
Eğer kişinin ağrı problemi varsa sporla beraber damarların içerisinin kanlanması artacağı için ağrı belirtisi artabilir ancak kişinin ağrısı yoksa spor yapmakla da hiçbir farklılık hissetmeyebilir.
Varikosel belirtileri kendiliğinden geçer mi?
Evet geçebilir ancak varikosel kendiliğinden geçmez. Kişi ara ara varikosel bağlı rahatsızlık hissi veya ağrı duyabilir bu şikayetlerin geçmesi varikoselin ortadan kalktığını göstermez. Varikosel cerrahi olarak tedavi edilen bir hastalıktır ilaç tedavisi yoktur.
Testislerdeki şişlik her zaman varikosel midir?
Birden fazla hastalık testisler şişlikle karşımıza çıkabilir. Bu nedenle testislerde şişlik olduğunda mutlaka üroloji muayenesi gerekir. Testislerde şişlik her zaman varikoseli göstermez.
Doppler ultrason ile varikosel teşhisi kesin midir?
Varikosel teşhisi fizik muayene ile doktor tarafından konulur, doppler ultrason varikoselde damar genişliğini ve yukarıdan aşağı olan reflü dediğimiz kirli kan kaçışını tespit etmek için yapılır. Ultrason sırasında radyoloji doktoru kişiye ıkınmasını söyler ve bu duruma göre de reflü değerlendirilir.