Böbrek Taşı Ameliyatı

Böbrek taşları daha önceki makalemizde belirttiğimiz gibi toplumda oldukça sık görülen hastalıklardır. Ülkemizin bulunduğu yer ve diğer böbrek taşı riskleri açısından yoğun bir coğrafyada bulunması ülkemizde bu problemle sık karşılaşılmasına neden olur. Böbrek taşı tedavi edilmediği takdirde kişinin sağlığını, yaşamını ve hayatını tehdit edebilecek problemler ortaya çıkarabilir. Geçtiğimiz dönemlerde sadece açık cerrahi ile ameliyat edilen bu hastalık günümüzde hemen hemen tamamı endoskopik yapılan bir hale gelmiştir. Her böbrek taşını ameliyat etmiyoruz ancak kendiliğinden düşme ihtimali zayıf ve bulunduğu yer itibariyle böbreğe zarar verme ihtimali yüksek olan durumlarda mutlaka ameliyatı gündemimize alıyoruz.

Böbrek Taşı Ameliyatı Nedir?

Böbrekteki taşların ilaçla tamamen eritilmesi her zaman mümkün değildir. Oluşum nedeni bazı özel metabolik durumlar olan taşlarda dışarıdan verilen ilaçlarla taşlar küçültülebilir. Ancak tanı konulan ve şikayetlere neden olan taş bulunduğu yer itibariyle idrar akımını engelliyor böbreğe zarar verme ihtimaliyle karşı karşıya kalınıyorsa o zaman bu taşa müdahale etmek gerekir. Böbrek taşı ameliyatı her zaman taşın alınması amacıyla yapılmaz. Amaç ortaya çıkan riskli durumun çözülmesidir. Çoğunlukla taş alınarak kişi bundan kurtarılır ancak bazı durumlarda sadece bir katater takılarak böbrek rahatlatılır varsa enfeksiyon tedavi edilip daha sonra tekrar taşa müdahale edilebilir.

Böbrek Taşı Ameliyatı Türleri Nelerdir?

Sık görülen taş hastalığının ameliyat tedavileri çok eski yıllardan bu yana yapılmaktadır. İdrar kesesi içerisindeki taşı dayanamayarak kendi kendini ameliyat ederek alan cerrahlar, tarihte bulunmaktadır. Bu nedenle oldukça sık görülen bu problemin ameliyatı önemlidir. Bazı özel ve nadir durumlar dışında bugün üriner sisteme ait taş ameliyatlarının hemen hemen hepsi endoskopik olarak yapılmaktadır. Bu hem böbreğe daha az zarar verme ihtimali olan hem kişinin konforunu yüksek tutan, başarısı yüksek ve hastanede kalma süreleri açık ameliyata göre çok çok kısa yöntemlerdir.

Bu ameliyat yöntemleri şu şekilde sıralanabilir;

• Endoskopik Böbrek Taşı Ameliyatı (Lazerle Taş Kırma) (RIRS, ÜRETERORENOEndoskopik Böbrek Taşı AmeSKOPİ)

Bugün böbrek taşı ameliyatlarının çoğu bu şekilde gerçekleştirilmektedir. Buradaki amaç idrar yapılan kanaldan özel endoskopik aletlerle ilk önce idrar kesesine girmek daha sonra böbrek ve idrar kesesini birbirine bağlayan üreter adı verilen kanal bulunarak bu endoskopik aletlerle buradan böbreğe kadar çıkmaktır. Böbrek içerisine gelindiğinde endoskopik aletle taş görülür ve bu aletin içerisinden içeriye ilerletilen lazer cihazının taş kırma uzantısı ile böbrek taşı böbreğin içerisinde parçalanır. Bu oldukça konforlu ancak uygulanmasını kısıtlayan taşın büyüklüğü ve taşın bulunduğu yer gibi bazı faktörler olan bir ameliyat çeşididir.

Günümüzde böbrek taşlarında en fazla kullanılan ameliyat budur ve ucu kıvrılabilen özel aletlerle böbreğe kadar girilerek bu taşların lazer enerjisiyle kırılması esasına dayanır. Taşın büyüklüğü, cinsi ve bulunduğu yer ameliyat süresinin ve başarısını etkiler. Bazı taşlar lazerle bile zor kırılabilir. Taş ameliyatlarının bir kısmı bu yöntemle dakikalar içerisinde bitebilirken biraz önce saydığımız faktörlere bağlı olarak çok daha uzun süren ameliyatlar olabilir.

Ameliyat gerçekleştirildikten sonra taşın büyüklüğüne ve içeride kalan dökülmesi gereken taş kırıklarına bağlı olarak böbrekle idrar kesesi arasına stent yerleştirmek gerekebilir. Bu stentin amacı böbreği korumak ve kırılan taş ve kum parçalarının rahat dökülmesini sağlamaktır. Üreter dediğimiz kanalı tıkayarak tekrar bir acil işlem gerekme ihtimalini azaltmaktır. Bu stentler işlemi yapan cerrahın kararına göre 4-6-8 hafta sonra küçük bir endoskopik işlemle dakikalar içerisinde çekilir. Endoskopik lazer cerrahisi idrar yolu taşlarının tümünde uygulanır ve böbrekte bu yöntem kullanılabilir. Bu yöntem eğer böbreği tamamen tıkamış idrar akışını engelleyen bir durumda ve kişide böbrek enfeksiyonu varken yapılacak ise çok daha özel ve tehlikeli bir durum arz eder.

Böyle durumlarda taşın tamamen kırılıp alınması yerine bu enfeksiyon durumu ortadan kalkması için böbreğe endoskopik bir katater yerleştirilerek daha sonra böbrek taşı ameliyatı da yapılabilir. Bazı durumlarda bu bile mümkün olmayıp nefrostomi dediğimiz dışarıdan böbreğe bir katater takılarak, kişi enfeksiyon durumunu tamamen yendikten sonra endoskopik cerrahi yapmak gerekebilir. Yeni gelişen lazer teknolojisi ile beraber bu ameliyatın başarı şansı, hastanın hastanede kalma durumu oldukça iyileşmiştir. Yüksek başarı ile hastalar kısa sürede hastaneden gönderilebilmektedir.

• Perkütan Nefrolitotomi

Endoskopik cerrahiden farklı olan bu yöntem idrar kanalından girmek yerine böbreğin bulunduğu vücut bölümünde sırttan ya da yan taraftan direkt böbreğin üzerinden ince aletler ile delinerek böbreğe girilip taşların buradan temizlenmesi esasına dayanır. Bu işlemin yapılma nedeni büyük taşların endoskopik olarak temizlenmesindeki güçlük olabilir. Bu ameliyat yönteminde son yıllarda gerçekleşen gelişmeler ve yenilikler ile kullanılan aletler incelmiş, lazer teknoloji ile beraber yine hastaların ameliyat süreleri ve hastanede kalma süreleri kısalmıştır.

Bu ameliyattan sonra bazen böbreğe açık ameliyatlardaki direne benzeyen nefrostomi katateri yerleştirip bir süre sonra almak gerekebilir veya sadece içeriden böbrekle idrar kesesi arasına stent konulup bu katater yani nefrostomi katateri koymadan da ameliyat sonlandırılabilir. Belli bir büyüklüğün üzerinde taşlarda ve böbrekte endoskopik olarak ulaşımın zor olduğu bölgelerde oldukça başarılı bir ameliyat yöntemidir. Deneyimli ellerde başarılı ve kısa hastanede kalma süreleri ile yapılabilir.

• Kapalı Böbrek Taşı Ameliyatı (Laparoskopi)

Böbrek taşı ameliyatlarının laparoskopik olarak yapılması çok yaygın bir durum değildir. Ancak yakın zamana kadar açık olarak yapılan bazı özel taş ameliyatlarının açık cerrahi yapılmadan laparoskopik olarak gerçekleştirilmesi esasına dayanır. Normalde rutin olarak düşünülen bir yöntem olmamakla beraber böbreğin pelvis denilen havuz kısmında bulunan bazı taşların cerrahilerinde bu yöntemi kullanan cerrahlar mevcuttur. Ancak kullanımı oldukça sınırlıdır.

Böbrek Taşı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Böbrek taşı tanısı konulduktan sonra taşın bulunduğu yere, büyüklüğüne, kişide enfeksiyon olup olmamasına, hastaya bağlı faktörlere bağlı olarak ameliyat yöntemi kararlaştırılır. Tabii ki yapılacak olan kliniğin teknik donanımı bunu belirleyen en önemli faktörlerden biridir çünkü böbrek taşı ameliyatlarında kullanılan teknolojik donanımlar oldukça pahalı ve işletim maliyeti yüksek cihazlardır her klinikte bulunamayabilir. Temel olarak böbrek taşının alınması gerekiyorsa cerrahın en hakim olduğu yöntem kullanılır.

Böbrek taşı ameliyatında ameliyat şekli tespit edildikten sonra kişi ameliyat hazırlığı için hastaneye alınır, anestezi izni alındıktan sonra ameliyat gerçekleştirilir. Çoğunlukla endoskopik olarak, idrar yapılan kanaldan girilerek taş kırma gücü yüksek olan lazer cihazları kullanılarak bu ameliyatlar gerçekleştirilir. Ameliyat sonrası tamamen kum haline gelen taşların,  bu kumları rahat düşürülmesi amacıyla böbrek ile idrar kesesi arasında stent yerleştirilmesi oldukça sık uygulanan bir yöntemdir.

Böbrek Taşı Ameliyatı Riskleri Nelerdir?

Her ameliyatta olduğu gibi ameliyatlarda risksiz ameliyatlar diyemeyiz. Özellikle ameliyat öncesinde kişiye bu ameliyatla beraber taşlarının tümünün alınamayabileceği anlatılmalıdır.  İçeride taş kalabilir, ikinci bir seans gerekebilir veya kişinin vücut özelliklerinden dolayı taşa ulaşım mümkün olmayabilir. Örneğin böbrek taşı için idrar kanalından girilip üreter dediğimiz kanalın darlığı nedeniyle yukarı çıkılamayıp ameliyat bırakılabilir veya kişide bulunan enfeksiyon nedeniyle cerrahi kısa sürede sonlandırmak durumunda kalınıp katater konularak işlem sonlandırılabilir.

Bunlar dışında taşın bulunduğu organa ait yaralanmalar her zaman ameliyatların riskleri arasındadır. Önemli olan kişileri ameliyat öncesi bu konu hakkında bilgilendirmektir eğer bir ameliyatın %1 ihtimalle görülebilecek bir riski varsa bunun hastayla paylaşılıp kendinin de başına gelebileceği anlatılmalıdır. Ancak böbrek taşı ameliyatları genellikle mevcut teknoloji ile beraber yüksek başarıyla yapılan ameliyatlardır.

Karşılaştığımız en önemli durumlar rezidüel taş dediğimiz arta kalan taşların içeride kalabilme ihtimalidir ve tekrar ameliyat gerekebilir veya içeride kırılan taşlar düşme esnasında idrar kanalını tıkayarak tekrar bir girişim yapılmasını engelleyebilir. Tüm bunlar dışında ameliyatın genel riskleri arasında sayılabilecek anesteziye ve ameliyathaneye girip çıkma riskleri bu ameliyat içinde geçerlidir.

Böbrek Taşı Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu girişimlerden sonra eğer taş tamamen temizlenmiş ise kısa bir hastanede kalma süresi vardır. Bu süre içerisinde ameliyatı yapan ekibin önerilerine sadık kalınması ve gerekirse sondalı olarak takibe rıza gösterilmesi gerekir. Erken dönemde mobilizasyon dediğimiz hastaların yürütülmesi her ameliyatta yapılmamakla beraber kişinin diğer hastalıkları böyle bir durum gerektiriyorsa ve ekip hastanın yürümesini istiyorsa bunlara da dikkat edilmesi gerekir. Böbrek taşı ameliyatları her ne kadar çok uzun ameliyatlar olmasa da bazı durumlarda taş yüküne bağlı olarak uzun sürebilir.

Uzun cerrahiler sonrasında hastanede kalma süresi uzayabilir. Böyle durumlarda hastanın eğer ameliyat yapan ekip izin veriyorsa hareket etmesi, akciğer egzersizleri yapması ve gereken ilaçları kullanması son derece önemlidir. Ayrıca böbrek taşı tekrarlama ihtimali olan bir durumdur. Taşın ameliyat sonrasında çeşidi analiz ile ortaya konulabilmiş ise kendisine verilen önerilere sadık kalması su tüketimini düzenlemesi ve düzenli kontrole gelinmesi böbrek taşı ameliyatından sonra yapılması gereken en önemli durumlardandır.

Böbrek Taşı Ameliyatı Fiyatı

Ameliyat çeşitlerini anlattığımız başlığımızda bahsettiğimiz gibi böbrek taşı ameliyatları ileri teknoloji altında yapılan ameliyatlardır. Bazı aletler sadece bir hastada kullanılarak atılmaktadır. Ameliyat esnasında kullanılan kataterler her hasta için ayrı ayrı açılmaktadır. Lazer cihazlarının belirli bir ömrü vardır ve bu cihazların taş kıran aparatları belli hasta sayısında yenilenir. Endoskopik cerrahide kullandığımız kıvrılabilen aletler belli bir hasta sayısında tamamen yenilenmekte ve bunlarda çok yüksek maliyetler ortaya çıkartmaktadır. Bu nedenle böbrek taşı ameliyatı için belli bir fiyat söylemek çok mümkün olmamakla beraber bu fiyat taşın büyüklüğü, olası ameliyat süresi, ameliyatın şekli ve olası hastanede kalma sürelerine göre değişir.

Sıkça Sorulan Sorular

Böbrek taşı ameliyatı kaç saat sürer?

Özellikle endoskopik cerrahiler böbrek taşı ameliyatlarının büyük kısmını oluşturur. Ameliyatın süresi taşın büyüklüğüne, yerine, hastanın cinsiyetine, kilosuna ve ek hastalıklarına göre değişmekle beraber küçük taşlarda genellikle çok uzun süremez ancak yarım saatlik bir ameliyatın hazırlığı, ameliyata girmesi, anestezi hazırlığı ve anesteziden sonraki derlenme süresi ameliyatın iki katı kadar sürebilir. Bazı taş ameliyatlarında taş yükü ve diğer faktörlere bağlı olarak çok daha uzun ameliyatlar görülebilir ancak en sık gördüğümüz üriner sistem taşlarının ameliyatları genellikle kısa sürer ve hastanede kalma süreleri de başka problemler çıkmaz ise bir gün olarak planlanır.

Böbrek taşı ameliyatı sonrası ağrı olur mu?

Böbrek taşları ortaya çıktığında genellikle ağrılı bir durumla kendisini gösterir. Bu taşların ameliyatlarından sonra kişi genellikle taş ağrılarından kurtulmuş ve rahatlamış olarak çıkar. Ancak endoskopik böbrek taşı ameliyatları genellikle sıvı eşliğinde yapılır yani endoskopik aletin ucundan bir sıvı çıkar cerrah önünü görür ve ameliyatı yapar. Bu sıvı böbrekte ve üriner sistem kanalında genişlemeye neden olarak ameliyat sonrası ağrılara neden olabilir ancak bunun tedbiri alınır ve ilaçları verilir. Ameliyatlardan sonra böbreğe yerleştirilen kataterlerde belli bir süre rahatsızlık hissi verebilir ancak bahsettiğimiz tüm bu durumların tedavileri mümkündür ve taşın kendi ağrısıyla çok kıyaslanmayacak şekilde az olması beklenir.

Kapalı böbrek taşı ameliyatının ölüm riski var mı?

Böbrek taşı ameliyatlarında genel cerrahi prensiplerinin tüm riskleri taşınır. Yapılan en basit ameliyatlarda bile maalesef böyle riskler vardır. Bunu belirleyen en önemli faktörler kişinin ameliyata girerken taşıdığı risklerdir. Kişinin yaşı, ek hastalıkları, kullandığı ek ilaçlar, daha önce geçirdiği cerrahi girişimler, kilosu, taşın büyüklüğü ve nerede olduğu beraberinde enfeksiyon olup olmaması gibi durumlar ameliyata bağlı riskleri değiştirir. Ancak hazırlıklı olarak girilen bu ameliyatlarda bu ihtimallerin çok düşük olduğunu bilmek gerekir ama hiçbir cerrahi risksiz değildir ve en küçük olabilecek riskler bile başa gelebilir. Bu nedenle hiçbir cerrahi girişim küçümsenmez öncesindeki hazırlık titiz bir şekilde yapılarak riskler minimale indirilmeye çalışılmalıdır.

Kapalı böbrek taşı ameliyatı sonrası idrardan neden kan gelir?

Böbrek taşı ameliyatlarında ameliyat idrar kanalı içerisinde gerçekleştirilir bu böbreğin içerisinde olabileceği gibi üreter yani böbrek ile idrar kesesini birleştiren kanal veya direkt olarak mesanede olabilir. Ameliyat sırasında aletlerin böbrek boşluklarına dokunması, taşın içeride hareket etmesi ve taş kırılırken kullanılan lazer enerjisiyle beraber taşların böbrek duvarlarına idrar kanalı duvarlarına çarpması neticesinde küçük kanamalar meydana gelebilir. Ameliyat sonrası yerleştirilen kataterlerde küçük kanama odaklarıdır. Kapalı böbrek taşı ameliyatlarından sonra idrarda kan görülebilir hatta sıklıkla bir miktar görülebilir diyebiliriz ancak büyük kanamalar genellikle beklemeyiz ama sonuçta ameliyat idrar kanalında yapılmaktadır ve ameliyatla beraber kanama olması beklenebilen bir durumdur. Takibi önemlidir.

Böbrek taşı ameliyatı iyileşme süreci nasıldır?

Endoskopik böbrek taşı ameliyatlarının çoğunluğu kısa sürede iyileşir. Aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir. İçeriye yerleştirilmiş katater bulunması ameliyat sonrası idrar kesesinde veya ameliyat olunan tarafta bir rahatsızlık hissi olabilmekle beraber kişinin kısa sürede normal hayatına dönmesi beklenir. Eğer katater yerleştirilmemiş ise taburcu olduktan sonra kısa süre içerisinde normal hayatına döner. Ameliyat sonrası katater yerleştirilen hastalar da kısa süre içerisinde normal hayatına döner ancak idrar yaptıklarında idrar kesesinde rahatsızlık hissetmeleri, ara sıra küçük kanamalar olması gibi bazı ek şikayetler katater alınana kadar görülebilir.

Böbrek taşı ameliyatı sonrası kaç gün hastanede kalınır?

Bu ameliyatların en önemli özellikleri endoskopik olduğu için hastanede kalma sürelerinin kısa olmasıdır. Bazı ameliyatlar saatler içinde hastanın taburculuğunu sağlarken büyük taşlarda hasta birkaç gün hastanede kalabilmektedir ancak genel olarak sıklıkla gördüğümüz böbrek taşlarında hastalarımız aynı gün veya ertesi gün taburcu olabilmektedir. Ancak ameliyata alınırken hastada bulunabilecek ek problemlerin tedavisi hastanede kalma süresini etkiler. Ameliyatın gerektirdiğinden çok daha uzun süre hastanede kalması gereken hastalar olabilir veya enfeksiyon riski açısından damardan antibiyotik kullanması gerekiyor ise hastanın hastanede kalma süresi biraz daha uzayacaktır.

Böbrek taşı ameliyatı sonrası beslenme nasıl olmalıdır?

Böbrek taşına ya da idrar kanalı taşlarına bağlı bir ameliyat sonrası özel bir beslenme şekli yoktur. Ameliyat sonrasındaki beslenme ameliyattan çıktıktan sonraki erken dönemde anestezi doktorları tarafından belirlenir. Taş ameliyatından sonra hastaneden taburcu olduktan sonraki süreç ise alınan taşın cinsine bağlı olarak gerekli bir diyetin olup olmadığına karar vermekle şekillenir. Kişinin böbrek taşının şekli belli olur buna göre önerilerde ve diyet önerilerinde bulunur ancak ortak özellik su alım miktarının mutlaka hasta ile paylaşılmasıdır. Yazın daha fazla olmak üzere günlük su alımının azaltılmaması önerilir.

Böbrek taşı ameliyatında takılan stent ne zaman çıkarılır?

Bu ameliyatlardan sonra her zaman stent takılmaz ancak idrar kanalının taşa bağlı zarar gördüğü durumlarda veya kırılan taşların dökülmesinin hızlandırılması ve böbreğin korunması gereken durumlarda stent konulabilir. Stent ameliyat sonrası birkaç hasta içerisinde çekilmesi planlanan cihazlardır. İdrar kanalında stentin daha uzun süre kalması gereken bir durum varsa 3 aya kadar stent kalmasının olduğu durumlarda gerçekleşebilir. Sıklıkla görülen küçük böbrek taşlarında veya üreter taşlarında cerrahi sonrası her zaman stent yerleştirilmez veya yerleştirilmiş  ise birkaç hafta içerisinde çıkartılması planlanır.